ZIZIPHUS MAURITIANA
Ziziphus mauritiana, atau lebih dikenali sebagai bidara India, ialah pokok bersaiz kecil hingga sederhana yang boleh mencapai ketinggian sehingga 15 meter. Ia mempunyai mahkota yang melebar dengan dahan yang berjuntai. Daunnya berbentuk ovate hingga oblong, berkilat, dan tersusun secara berselang-seli, dengan tiga urat utama di pangkalnya. Bunganya kecil, berwarna hijau kekuningan, dan tumbuh dalam kelompok. Buahnya adalah jenis drupe, berbentuk bulat hingga bujur, dengan kulit licin atau sedikit kasar yang berubah menjadi kuning atau coklat kemerahan apabila masak. Pulpa buahnya berwarna putih, rangup, dan mempunyai rasa manis hingga masam, dengan satu biji keras di dalamnya.
Taksonomi:
Kerajaan: Plantae
Klade: An
Kerajaan: Plantae
Klade: Angiosperms (Tumbuhan berbunga)
Klade: Eudicots (Eudikot)
Ordo: Rosales
Famili: Rhamnaceae
Genus: Ziziphus
Spesies: Ziziphus mauritiana
Habitat dan taburan:
Ziziphus mauritiana tumbuh subur di kawasan tropika dan subtropika. Ia berasal dari Asia Selatan tetapi telah tersebar ke pelbagai bahagian Afrika, Timur Tengah, dan Kepulauan Pasifik. Pokok ini tahan lasak dan tahan kemarau, sering dijumpai di kawasan kering, gersang, dan separa gersang, biasanya tumbuh di tanah berpasir atau berbatu.
Nama umum:
Bahasa Inggeris: Indian Jujube, Ber, Chinese Apple
Melayu (Brunei): Bidara, Bidara Cina
Hindi: Ber
Cina: 枣 (Zǎo)
Arab: سِدْر (Sidr)
Kegunaan:
- Kegunaan sebagai makanan: Buah Ziziphus mauritiana boleh dimakan segar, dikeringkan, atau diproses menjadi gula-gula, jeruk, dan minuman. Ia kaya dengan vitamin C dan nutrien lain.
- Kayu: Kayunya keras dan tahan lama, digunakan untuk pembuatan perabot, peralatan, dan bahan binaan.
- Makanan ternakan: Daun dan pucuk muda digunakan sebagai makanan ternakan.
Khasiat Perubatan:
Ziziphus mauritiana dikenali kerana pelbagai khasiat perubatannya:
- Antioksidan: Buahnya mengandungi kadar antioksidan yang tinggi.
- Antimikrob: Ekstrak daripada daun, kulit kayu, dan buahnya menunjukkan aktiviti antimikrob.
- Antiradang: Secara tradisional digunakan untuk mengurangkan keradangan dan kesakitan.
- Membantu pencernaan: Buah dan daunnya digunakan untuk merawat masalah pencernaan.
- Sedatif: Bijinya mempunyai sifat sedatif dan digunakan untuk merawat insomnia dan kegelisahan.
Kegunaan dalam Islam:
Dalam tradisi Islam, daun Ziziphus mauritiana (daun bidara) digunakan dalam pelbagai ritual:
- Mandi jenazah: Daun bidara digunakan dalam mandi jenazah (ghusl) untuk memandikan si mati sebelum dikebumikan.
- Perlindungan: Daun bidara kadang-kadang digunakan dalam amalan agama untuk perlindungan daripada roh jahat.
Fakta Menarik:
Daun bidara boleh menjadi sumber protein yang mengejutkan, kerana kandungan proteinnya melebihi kebanyakan sayur-sayuran yang dimakan oleh penduduk asal di Borneo. Kekayaan nutrisi yang tidak dijangka ini menambah nilai tumbuhan ini sebagai bahan makanan utama dan menonjolkan potensinya sebagai sumber protein yang mampan dalam diet tradisional.